عبدالله مستوفى
66
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
بدولت ديگر ، غير از انگلستان علاوه بر اينكه با سوابق مساعدتها و اطمينان قطعى كه در ضمن مذاكرات از نظر مساعد آن دولت بحسن استقبال و آتيهء ايران حاصل گرديد ، اقتضا نداشت ، شرايط امكان و عملى بودن را فاقد بود . » « بنابر ملاحظات فوق ، هيئت دولت در ضمن ايفاى وظائف روزانه و استقرار نظم و تهيهء موجبات آسايش اهالى ، از نقطهنظر تعيين خط مشى سياسى دولت و روشن كردن اين تكليف ، از مذاكره با دولت انگلستان در تأمين آتيهء مملكت خوددارى ننمود . چندى از متاركهء جنگ نگذشته بود كه در اين مسائل بطور كلى با اولياى دولت معظم لها مذاكرات بميان آمد ، و در اين مذاكرات تمام شرايط اصلاح مملكت رعايت و در نتيجه تبادل نظريات و اقدامات كه مدت چندين ماه طول كشيده ، قراردادهائى با موافقت طرفين مقرر گرديد . » شارلاتان مسافرى در شب زمستان بدهى رسيد . بهر درى زد منزل بدست نياورد ناچار باميد پيشامد بهترى در گوشهاى ايستاد . جوان روستائى را ديد كه در كوچهها متفكرانه گردش مىكند . پيش آمد و پس از مبادلهء سلام و عليك ، از سبب تفكر او سؤال كرد . روستائى گفت : فردا در اين ده عروسى است ، و من از جملهء مدعوينم ، لباس فاخرى كه شايستهء مجلس باشد ندارم ، يك قدك در خانه موجود و زنم نيز دوزندهء جلدكاريست ، ولى كسى كه دست برش داشته باشد پيدا نمىكنم . شارلاتان بلا تأمل گفت : من خياط شهرم و از عهدهء اين خدمت به خوبى برميآيم . جوان از اين تصادف بينهايت خوشوقت شده او را به خانه برد ، از شرايط پذيرائى دقيقهاى فروگذار نكرد و بعد از صرف غذا ، قدك و قيچى را روى كرسى گذاشت . مسافر ما كه پدرش هم با اهل برش در يك مسجد نماز نخوانده ، بلكه جدش در مرو يك دكان خياطى را آتش زده بود ، چند دفعه قدك را از سر تا ته لابلا باز كرده دوباره پيچيده و در هر تكرار عملى ، لا حول گفت و بر شيطان لعنت فرستاد . تا آخر الامر قدكرا باز كرده از عرض ميان طاقه قيچى گذاشت ، و سپس با دو دست از دو طرف آن چسبيده با عجلهء تمام قدكرا بدونيم كرد ، و نزد ميزبان انداخته گفت : « در نتيجهء افكار راجع ببرش اين قدك مطالعات زيادى را در اطراف قضيه نموده و تمام طرق را در تحتنظر و فكر درآورده ، در نتيجه معتقد به اين عقيده شدم كه بريدن اين قدك ، به شكل قبا براى مصالح شما عملى نبود . » « زيرا علاوه بر سايه و روشنهائى كه بواسطهء اختلاف سر و ته توپ قدك در بعضى از قطعات برش حاصل شده ، و براى پيشرفت دوخت قبا و حاضر شدن آن براى مجلس عروسى فردا ، مضر و نتايج سوء آن متوجه شما ميگرديد خياط را هم در تمهيد وسائل بهم انداختن قطعات برش ، طورى ذيعلاقه و ذينفع نمىكرد كه مساعدتهاى مهمى براى درزبندى سريع آنها به عمل آورده ، كار دوخت قبا را به طرز مؤثرى پيش ببرد ، و علاوه بر اينكه همان حصول سايه و روشن در اول امر چشمهاى خياط را خيره كرده ، امكان دوخت را مشكل مينمود ، بر فرض اتمام هم پس از دوختن و